Kışın Kayağa Binmek

“Kötü hava diye birşey yoktur, sadece kötü ekipman vardır.” – Minnesota atasözü

Kışın sahil şeridinde birbirinden farklı buz oluşumları ve buz mağaraları ön plana çıkar; hava ise kilometrelerce öteyi rahatça görebileceğiniz kadar açıktır. Gökyüzünün masmavi olduğu bir kış gününde başka herhangi bir yerde olmaktansa suda olmayı ve kürek çekmeyi tercih ederim. Uygun ekipman ve alınacak önlemlerle, kışın sudan uzak durmanız için hiçbir sebep kalmayacaktır. Şanslıyım ki, Superior Gölü’nün kuzey kıyısında yaşıyorum ve gölün kıyıları kışın büyük bölümünde buzlanmadan kalabiliyor. Kimi kış aylarında sadece birkaç hafta süre ile buzlanma yaşanırken, kimi zaman ise bu durum birkaç ay sürebiliyor. Eğer sizler de açık sulara çıkabiliyorsanız, -10° C (15° F) sıcaklığa kadar, doğru ekipman ile keyifle kanoya binebilirsiniz; -10° C’den daha soğuk havalarda ise kanonuzun ve ekipmanınızın üzerindeki su hızla donacağından bu iş pek de keyifli olmayacaktır.

Su Sıcaklığına Uygun Biçimde Giyinmek

Kış kanoculuğuna uygun biçimde giyinmek için, vücudumuzun temas, taşınım (hava ve su aracılığı ile), terleme ve ışıma yolu ile ısı kaybettiğini bilmelisiniz. Suya grime/düşme ihtimalini de hesaba kattığınızda, eski kanocu atasözü daha da önemli bir hale gelmektedir. Çünkü sadece hava değil aynı zamanda su da soğuktur ve taşınım yolu ile soğuk hava ve su -ki havadan 25 kat daha hızlı ısı kaybettirir- sıcaklığı vüdunuzdan çekip almaya çalışacaktır. Suyun yüzeyi kanonuzun karinasına (alt kısmına) temas eder ve bu temas nedeniyle de vücudunuz ısı kaybına uğrar. Bunun nedeni, suyun içinde ve suya yakın hareket ediyor olmanız ve sudan gelen buharlaşmanın ve terlemenizin size ısı kaybı yaşatacak olmasıdır. Ayrıca, vücudunuz her daim ışıma yolu ile de ısı kaybetmektedir.

Yukarıda bahsedilen 4 ısı kaybetme nedenine ek olarak, soğuk suya girme/düşme riskini de hesaba katmalı ve bu riski yönetebilmelisiniz. NOAA Great Lakes Coastal Forecasting System (NOAA: National Oceanic and Atmosphere Administration) verilerine göre Superior Gölü’nde Ocak ayı yüzey sıcaklığı 1.1° C ila 3.3°C (34° F – 38° F) arasında değişmektedir. Bu sıcaklıktaki suya herhangi bir korumanız olmaksızın düşmeniz halinde, gücünüzü ve becerinizi kaybetmeden kanonuza geri dönebilmek için yaklaşık 10 ila 20 dakikalık bir süreniz olacaktır; bu süre zarfında bedeniniz temel fonksiyonlarını sürdürmek için mücadele edecektir. Bu esnada soğuktan kaynaklı bir şok da yaşayabilirsiniz (bu şok hali, hiperventilasyona benzeyen hızlı hızlı nefes alma hali olarak özetlenebilir) ki bu genellikle 1 ila 3 dakika kadar sürebilir. Bu şok esnasında nefes alırken su yutabilirsiniz.

Kışın kanoya binerken yanınıza almanız gereken malzemelere bir göz atalım:

  • Kuru elbise ve bol miktarda yalıtım kürek çekerken sizi sıcak tutacak, suya düşmeniz halinde ise size ilave zaman kazandıracaktır. Kuru elbisenin içerisinde yer alan yalıtım hava keseciklerinden oluşur ve böylelikle taşınım yolu ile ısı kaybını engeller. Kuru elbise hava alabilir olmasına rağmen ışıma yolu ile kaybedilen ısıyı içeride tutarak terleme yolu ile ısı kaybını da azaltır. (bkz. Kokatat’s Gore-Tex Meridian)
  • Can yeleği suya batmanıza engel olurken, olası bir soğuk şoku halinde ağzınızı suyun dışında tutmanızı ve su yutmadan nefes alabilmenizi sağlar. Aynı zamanda, enerji harcamadan su yüzeyinde kalmanızı sağlar. Ağzınızı suyun dışında tutmak için uygulayabileceğiniz bir diğer yöntem ise kafanızı sudan çıkardığınız anda bağırmaktır. Bu yöntem suyu ağzınızdan dışarı atmanıza ve su yutmadan nefes almanıza yardımcı olacaktır.
  • Neopren başlık suya düşmeniz durumunda soğuk şokundan sizi koruyacak; taşınım, terleme ve ışıma yolu ile ısı kaybetmenizi önleyecektir. Suya düşme riskinin düşük olduğu zamanlarda termal başlık kullanılabilir. (bkz. NRS’s Mystery Storm Hood, dalgıç başlığı)
  • Neopren eldiven ellerinizi soğuktan koruyarak çalışır halde tutar. (bkz. Natural Gloves, Toaster Mittens)
  • Sıcak çoraplar ve neopren botlar hem kanodayken hem de kıyıya yanaşırken ayaklarınızı sıcak tutacaktır. (bkz. Kokatat’s Nomad Paddling Boots)
  • Konfor için topuk ve oturak pedi Böylelikle karinaya temasla oluşacak ısı kaybını da engellemiş olursunuz.
  • Ayrıca yanınızda mutlaka ekstra kıyafet/ekipman, bivak torbası, bir termos sıcak su, ilkyardım çantası, acil durum kiti, ateş yakmaya yarayacak gereçler, acil durumda ihtiyaç duyulabilecek diğer ekipmanları (acil durumda hayatta kalmanızı sağlayacak bir set) bulundurun.

Kışın Kanoya Binerken Gözlenmesi Gereken Unsurlar

Rüzgar, hava durumu ve dalgalar gibi diğer mevsimlerde de gözleyeceğiniz normal unsurların yanısıra kışın kanoya binerken soğuğa & buzlanmaya bağlı olarak ortaya çıkan unsurları da gözlemelisiniz.

  • Kürekten sıçrayan ya da damlayan sular güvertede hızla buzlanmaya sebep olabilir. Dolayısı ile güvertenizde bulundurduğunuz nesneler (tahliye pompası, yüzdürücü vs) hızlıca donup güçlü biçimde güvertenize yapışabilir. Güverte lastiğiniz donduğunda esnekliğini kaybederek işlevini yitirir; bu nedenle geleneksel Grönland güverte iplerini seçenek olarak değerlendirebilirsiniz.
  • Serpinti eteği ve perlon (tutamak) buzla kaplanıp kanoya yapışarak çıkarılması zor ya da imkansız hale gelebilir. Donarak kanoya yapışan bir perlon acil tahliyeyi imkansız kılabilir. Bu parçaları düzenli olarak kontrol edip üzerlerindeki buzu temizleyerek her daim işler olduğundan mutlak emin olun.
  • Yüzen buz kütleleri akıntı ve rüzgar ile yol alırlar. Bunlar açık sulara çıkışı ve kıyıya erişimi engelleyebilirler. İmkansız olmamakla birlikte geçişi zorlaştırır, en azından kanonuzun gitmek istediğiniz yere gitmesine engel olurlar.
  • Kıyı şeridi buzlu olacaktır. Her an kaymaya hazır olun. Kimi zaman sahil buz ile kaplı olacak ve kanonuzu kıyıya çekmenize engel olacaktır. Bu gibi durumlarda mücadele edip buzu aşmalı ve kıyıya ulaşmalısınız.
  • Hipotermi… Belirtileri tanıyın (zihinsel durum değişikliği ve titreme), kendinizi ve partnerinizi gözlemleyin.

Beceri ve Risk

Kış kanoculuğu soğuk nedeni ile risklidir. Eğer kışın kanoya binecekseniz, karşılaşmayı umduğunuz hallerle başa çıkabilecek becerilere de sahip olmanız, yanınızda bir arkadaşınızın bulunması, uygun biçimde giyinmeniz, en kötüye hazırlıklı olmanız ve en kötüsü ile karşılaştığınızda uygulayabileceğiniz güvenilir bir planınız olması gerekmektedir. Sizin ve partnerinizin becerilerine uygun günlerde kış kanoculuğunu deneyin. Kış kanoculuğuna her zaman ihtiyatlı bir şekilde yaklaşın çünkü hava ve su soğuk olduğunda hata payınız çok az olacaktır.

Fotoğraf: Hüseyin Adanur, Yazıcı Baraj Gölü – Ağrı, Şubat 2015

Bu makale, Bryan Hansel’in ilgili makalesinden çevrilmiştir. Kaynak: www.paddlinglight.com

Göksel Doğuş Ocak

Göksel Doğuş Ocak

Kano akademiye çeviriler konusunda destek veren Göksel, bisiklet pedallı ahşap kanosunu kendi yapan, mağracılık ve bisiklet ile ilgilenen çok yönlü bir arkadaşımız..

Leave a Response