En Yakın Prizden Kilometrelerce Uzakta

Fotoğraf makinesi, video kamera, cep telefonu, müzikçalar, gps cihazı, tablet bilgisayar, e-kitap okuyucu… Bu cihazların çoğunu günlük hayatta -vazgeçemeyeceğimiz şekilde- kullanıyoruz. Hepsine yüklediğimiz görevler var; uzun süren otobüs yolculuklarını, trafik çilesini, yatakta uyku beklerken geçmeyen zamanı onlarla atlatıyoruz. Doğaya adım attığımızda da durum çoğu zaman değişmiyor, -ister güvenlik için, ister keyif için- bu cihazlardan ayrılamıyoruz. Ancak şehirde olmayıp doğada karşımıza çıkan bir sorun var: En yakın priz kilometrelerce uzağımızda!

Panik yok! Bu sorunu aşmanın birkaç çözümü var. Bunları ister tek başına, ister kombine ederek uygulandığında şarj sorununu -çok büyük tersliklerle karşılaşmadığınız sürece- aşabilirsiniz. Şimdi bu çözümlere birer birer göz atalım.

Orada, bir gezegen var uzakta

Markete giriyorum. Genelde kasanın dibine konuşlanmış olan pil raflarına göz atıyorum. Sıradan çinko karbon pillerle alkalin piller, cici paketlerin içinde, kullanılıp atılacakları günü bekliyorlar. Hiç mantıklı görünmüyor, birkaç saat kullandıktan sonra ömrünü tamamlasın, sonra saatlerce atık pil toplama kutusu (1) bulana kadar saatlerce çantanda taşı (hiçbirimiz pilleri doğada bırakmıyoruz, değil mi?). Onlarca pil taşımaktansa, şarj edilebilir pillerle aşk yaşamak daha hoş geliyor kulağa.

pil mayıs 2 bin sekkiz
National Geographic’in Mayıs 2008 sayısından bir şarj edilebilir pil reklamı: Söz konusu kameranızı çalıştırmaksa, artılar ve eksiler sizi şaşırtabilir!

Şimdi, şarj edilebilir pillerden bahsedelim. Ortalama kalitede şarj edilebilir piller 500 sefer şarj edilip kullanılabiliyorlar. (O zaman, şarj edilemeyen piller bizim için bir seçenek olmaktan çıkıyor.) Bu, hem paramızın cebimizde kalması, hem de doğaya daha az zarar vermek anlamına geliyor. Ama hâlâ bir
sorun var: Günlerce sürecek bir kayak turunda şarj edilebilir piller nasıl doldurulacak? Bu sorunun cevabı, parlak bir gezegen, 149.6 kilometre uzakta (2) dönüp duruyor.

Güneş paneli: Yeterince güvenilir mi?

Güneş panelleri, “yenilenebilir enerji” dendiğinde belki de aklımıza ilk gelen seçenek. Ülkemizin güneş enerjisi bakımından avantajlı bir coğrafî konumda olması (3) da bundaki en büyük etken. Bu açıdan, özellikle güney ve batı sahillerinde, baraj göllerinde (örneğin Keban baraj gölü) veya Van gölü gibi büyük göllerde uzun turlara çıkmayı planlayan kayakçılar, elektrik ihtiyacını solar panellerle rahatlıkla giderebilirler.

SolarGIS-Solar-map-Turkey-en
Türkiye’nin güneş enerjisi potansiyeli. Kaynak: http://en.wikipedia.org/wiki/Solar_power_in_Turkey

Kayak turları, -her ne kadar insanoğlu medeniyetini hep su kenarında kurmuşsa da- elektronik cihazlar için enerjiye -yani medeniyete- ulaşmanın en zor olduğu açık hava aktivitelerinden biri. Yalnız bu dezavantajına karşı, çoğu zaman açık havada, güneşin altında kürek çekildiği için enerji sorununun kolayca çözülebileceği bir aktivite. Teknolojinin gelişmesi ve İnternet’ten alışveriş imkânlarının daha da artması, güneş paneli seçeneklerine daha rahat ulaşmamızı sağladı. Pahalısından ucuzuna (4), kalitelisinden (5) kalitesizine dek birçok seçenek, bizim bilgisayar başında karar vermemizi bekliyor. Birkaç farklı modelin detaylı incelemesi şurada (6).

panel-wet
Kayak üzerine yerleştirilmiş bir güneş paneli Kaynak: http://www.voltaicsystems.com/blog/solar-charging-on-an-ocean-kayak/

Yalnız bir sorunumuz var: Bu paneller doğrudan elektronik cihaza bağlandığında pil ömrünü nasıl etkiliyor? Güneş panelleri, güneş ışığının yoğunluğuna göre akım sağladığı için, akım regülatörü olmayan solar paneller (7), şarj ettiğiniz cihaza düzensiz akım vererek pil ömrünü kısaltır. Bu durumu engellemek için akım regülatörü olan bir solar panel tercih edilmeli. Bir diğer seçenek ise, içerisinde akım düzenleyici olan şarj depolama cihazları ile birlikte kullanmak.

Depola, ihtiyacın olunca kullan!

Güneş panelleri, adı üzerinde; güneş sayesinde enerji üreten paneller, eğer yeterli büyüklükte ve/veya kalitede değilse, bulutlu havalarda işlevini yitiriyor. Bu durumda ise imdadımıza şarj depoları yetişiyor (Örnek bir inceleme şurada. (8)). Bu cihazların depolayabildikleri enerji miktarı arttıkça -doğal olarak- fiyatları da artıyor. Ancak doğada enerji ihtiyacınızı gidermek gibi bir amaca hizmet ediyorsa, biraz paraya kıyıp iyi bir cihaz almak pek de mantıksız olmasa gerek. Basit bir hesapla, 10400 mAh kapasiteli bir şarj deposunun telefonunuzu, müzik çalarınızı, tabletinizi birer kez şarj edebilirsiniz.

02
En fazla tercih edilen güç bankası modellerinden biri: Xiaomi 10400 mAh Taşınabilir Güç Bankası

Bir gizli kahraman: USB pil şarj cihazı

Günümüzde, çoğu elektronik cihaz üreticisi, ürünlerine, özel bataryalar yerleştirmeyi tercih ediyor. Özellikle telefon ve kameralarda bu durum, can sıkıcı bir hâlde. Bu cihazların farklı bataryalara sahip olmasının yanında, her cihaz için gerekli usb şarj kablosu ve şarj cihazı farklı olabiliyor. Bu durum çantanızda kablo kalabalığına sebep olduğu gibi, uzun vadede ömrü tükenen bu özel bataryaların yenilerini bulmak zor ve maliyetli olduğundan çoğu durumda sizi yeni bir cihaz almaya zorluyor. Ancak açık hava etkinliklerine katılanların çoğu da AA boyutundaki pillerle çalışan cihazları tercih ediyor. Bu tür pillerin en ücra köyde bile rahatça bulunabilmesi, bu tür pillerle çalışan cihazlara olan talebi arttırıyor. Hâl böyle olunca, bir açık hava aktivitesinin öncesinde, AA pilleri şarj edebileceğiniz bir USB şarj cihazı, çantanızdaki yerini alıyor.

01
Pil şarj etmek için prizlere muhtaç değilsiniz.

Uyumlu kablolar, yedek bataryalar…

Ve diğer çevre ekipmanlar: Telefonunuza/tabletinize uyumlu usb kablosu, isteğinize bağlı yedek bataryalar, birkaç çift yedek AA/AAA boyutunda piller…

Uzun oldu, toparlayalım:

enerji_son
Kayak turları için enerji piramidi: Üst basamaklardaki bir eksiklik, tabanı etkiler.

Güneş enerjisiyle çekilen bir belgesel: River Dreams

Güneş panellerini bu kadar övdükten sonra bir de örnek vermek gerek. Film yapımcısı ve yönetmen Hunter Nichols (9), bin kilometrelik kano yolculuğunu anlattığı River Dreams adlı belgeselin çekimlerinde kullandığı iki adet Canon 5D kameranın şarj ihtiyacını bir güneş paneliyle gidermiş. Belgeseli izlemek isteyenler http://www.riverdreamsfilm.com/River_Dreams.html (10) adresinden satın alabilirler.

River Dreams.mkv_000885097
Hunter Nichols, kamerasının pillerini güneş paneliyle şarj etti.

Yararlanılan kaynaklar:

(1) http://www.tap.org.tr/ab%27de_atik_pil_sureci_isleyisi-92.html

(2) http://www.space.com/17081-how-far-is-earth-from-the-sun.html

(3) http://en.wikipedia.org/wiki/Solar_power_in_Turkey

(4) http://www.dx.com/s/solar+panel+folding

(5) http://www.tuncfindik.com/goal-zero-nomad-27-portatif-gunes-paneli/

(6) http://www.outdoorgearlab.com/Solar-Charger-Reviews

(7) http://en.wikipedia.org/wiki/Solar_charger

(8) http://www.kanoakademi.com/yoobao-harici-guc-bankasi/

(9) http://www.hnproductions.com/hnp/Hunter_Nichols_Productions_-_About.html

(10) http://www.riverdreamsfilm.com/River_Dreams.html

Leave a Response