Deniz kayağı ve sıcak

Spor dalları içinde ısı düzenlemesi en önemli olanı maratondur. Yaklaşık 2 saat süren 40 km lik koşuda vücudun  inanılmaz bir düzeyde ısı düzenlemesi yapmaktadır. İnsan sabit ısılı bir canlıdır  ve ısımızı sabit tutmak için bir dizi ısı sabitleme sistemimiz vardır. Eğer ısı düzenleme yapamasaydık, maraton koşusu gibi bir eforda vücut ısısı her 5 dakikada 1 derece artardı.  Bu iki saatli bir koşuda vücut ısısının 60 dereceye çıkması demek ki bu imkansız, çünkü yaşamamız için gerekli üst sınır sadece 42,5 derece. Vücudu zorladığımızda dahi, rektal ısının 38 dereceyi geçmemesi gerekiyor.

Vücut iç ısı dengesi  ‘ ısı yapım’ ve ‘ısı kayıp’ mekanizmalarının dengeli çalışmaları sayesinde olur. Bu mekanizmaları kanın ısısı harekete geçirir.

Vücudun ısı kaynakları kaslar ve karaciğer dir.  İç ısı yükseldiğinde ‘ ısı kayıp ‘ mekanizmaları devreye girer, bunlar;

Solunum yolu – bu köpeklerde yüksek miktarda olmasına karşın, insanda  yaklaşık % 5 kadardır.

İleti yolu – soğuk cisimlere temas ile – soğuk bir su şişesine sarılmak gibi ki bu yolla da pek  fazla ısı kaybedemeyiz..

– İdrar ve dışkı : Az da olsa bu yolla ile de vücut ısı kaybeder.

Vücut etrafında hareket eden hava – Konveksiyon – Bu ısı kaybı vücut etrafında hareket eden hava miktarı ile orantılı.  Serinlemek istiyorsanız rüzgara karşı kürek çekin. Rüzgar ile birlikte yol almak serinletmeyecektir.

Terleme – terin deriden buharlaşması ile çalışır ve en fazla ısı kaybı bu mekanizma sayesinde olur. Bu nedenle konuyu biraz açalım. Sadece terlemek yeterli değil, terin deri üzerinden buharlaşması ısı kaybını sağlar. Buharlaşma olmuyor ve giysimizin içine terliyorsak , bu sadece su ve eloktrolit kaybıdır.   Isı kaybetmek için terliyorsak, teri silmek iyi olmayabilir.  Rutubetli ortamda terin buharlaşmadan yere düşmesi de iyi olmayabilir. Ter giysimiz yüzünden dış etkiler ile buharlaşmıyor ve  soğutucu etkisini göstermiyorsa bu diğer mekanizmalara baskı yapılacağı anlamına gelir.

Isı düzenlemesi ihtiyaca cevap verecek şekilde çalışmadığı ve özellikle yanlış giyinmeden kaynaklı vücutta ısı birikimi meydana gelmeye başladığında çeşitli hastalıklar meydana gelmektedir.  Bunlar hafiften ağıra doğru sıralarsak;

Isı krampları ; genellikle bacakların arka kısımlarında görülen ağrılı spazmlardır.  Su ve eloktrolit eksikliği ile bağlantılıdır ve efor sırasında yeterinde su alınması ile giderilebilir.

Isı yorgunluğu ve bitkinliği:  Yorgunluk, vücut ısısının yükselmesi, baş ağrısı ve dönmesi bol terleme ile kendini gösterir. Kanın volümü ve sodyum miktarı azalmıştır. İdrar normaldir fakat tuzsuzdur.  Bu durumda hemen aktivitenin kesilmesi, kişinin soyulması ve bol sulu gıdalar ile soğumaya bırakılması gerekir.

Isı çarpması: Acil durum gerektiren bir durumdur. Isı yorgunluğunun aksine, terleme durmuştur, deri kuru ve sıcaktır. Bilinç zayıflamış,  zaman ve yer olgusu kaybolmuştur. Davranış bozuklukları görülebilir. Sorulan sorulara düzgün cevap veremez. Rektal ısı 41 derece ye yaklaşmıştır ve en geç iki saat içinde müdahale edilmesi gereken bir durumdur. Ölüm riski ve beyin dahil iç organların zarar  görme olasılığı fazladır.  Hemen giysiler çıkartılarak vücuda su serpilir ve rüzgar ile suyun buharlaşması yada bir vantilatör ile serinletmeye çalışmak gerekir. Bu ısının daha da yükselmesini önler. Terleme kesildiğinde, vücut ısısı 37 dereceden kritik eşit olan 42 dereceye 20 dakika içinde çıkabilir.   Buzlu suya yatırmak tavsiye edilmiyor..

Bu yüzden hep tavsiye edildiği gibi tatilin ilk günlerinde pek güneşte kalmamak ve efor harcamamak  faydalı olacaktır.  Uzun zaman ofiste klimalı ortamda çalışıp güneye tatile gitmeyi ve burada spor yapmayı planlayan arkadaşlara tavsiyem,  tatile çıkmadan bir iki hafta önceden kendinizi sıcağa alıştırın. Vücudunuzu önceden sıcak ortama hazırlayabilir ve güney sahillerine vardığınızda daha çabuk uyum sağlayabilirsiniz. Bunun için her gün artan miktarda sıcakta efor harcayın,  yürüyüş yapın.  Bir haftada vücudunuz ısı artışına uyum sağlayacaktır. Bu arada bol bol su , maden suyu içmeyi ve çeşitli meyvalar yemeyi unutmayın.

Bu yazıda unuttuğum bir konu olmasın diye Necati Akgün’ ün Egzersiz Fizyolojisi kitabından faydalandım.

Mehmet Yapici

Mehmet Yapici

Kano Akademi’de ahşap deniz kayakları ile ilgili deneyimlerini paylaşmaktadır.

Leave a Response